قوز قرنیه چیست ؟

قوز قرنیه چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

قوز قرنیه یا کراتوکونوس، یک بیماری پیشرونده و غیرالتهابی قرنیه است که منجر به نازک شدن، ضعیف شدن و برآمدگی مخروطی‌شکل آن می‌شود. قرنیه در حالت طبیعی شکلی گنبدی و متقارن دارد، اما در اثر این بیماری، به‌تدریج نازک شده و به سمت جلو و پایین برآمده می‌شود. این تغییر شکل باعث اختلال در تمرکز نور روی شبکیه و در نتیجه تاری دید می‌گردد. قوز قرنیه به علت ضعف در ساختار کلاژن قرنیه ایجاد می‌شود. کلاژن پروتئینی است که به قرنیه استحکام و شکل طبیعی می‌دهد. در صورت ضعیف یا ناهنجار بودن این ساختار، قرنیه قادر به حفظ شکل خود نبوده و برآمده می‌شود.

در بسیاری از موارد، قوز قرنیه زمینه ژنتیکی دارد؛ یعنی در صورتی که یکی از اعضای خانواده به آن مبتلا باشد، احتمال ابتلای سایر افراد نیز وجود دارد. مالش مکرر و شدید چشم‌ها، کاهش آنزیم‌های محافظتی، و بیماری‌های زمینه‌ای مانند آلرژی مزمن، سندرم داون، سندرم اهلرز-دانلوس و اختلالات بافت همبند نیز در افزایش خطر نقش دارند. همچنین استفاده نادرست یا طولانی‌مدت از لنزهای تماسی ممکن است به پیشرفت بیماری کمک کند.(عکسبرداری از قرنیه در اسلامشهر)

علائم اولیه قوز قرنیه و روش‌های درمان

قوز قرنیه معمولاً به‌تدریج پیشرفت می‌کند و تشخیص زودهنگام آن نقش مهمی در جلوگیری از آسیب جدی بینایی دارد. در مراحل اولیه، علائم ممکن است خفیف و مشابه اختلالات بینایی رایجی چون آستیگماتیسم یا نزدیک‌بینی باشند. تاری دید یکی از اولین و شایع‌ترین علائم است که به‌مرور زمان بدتر می‌شود. بیماران احساس می‌کنند که قدرت بینایی‌شان با عینک یا لنز نیز کاهش یافته و نیاز مکرر به تغییر نمره عینک دارند. از دیگر علائم می‌توان به دوبینی، دید کج، افزایش حساسیت به نور، خیرگی چراغ‌ها، سردرد و خستگی چشم اشاره کرد.

روش‌های درمان قوز قرنیه

درمان بستگی به شدت بیماری، وضعیت بینایی و پاسخ فرد به روش‌های غیرتهاجمی دارد:

• مرحله اولیه: استفاده از عینک یا لنزهای نرم.
• مرحله متوسط: لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز یا لنزهای اسکلرال.
• کراس‌لینکینگ قرنیه: یک روش مؤثر در مراحل اولیه بیماری برای تقویت بافت قرنیه. در این روش، ویتامین B2 (ریبوفلاوین) روی چشم چکانده شده و قرنیه با اشعه UV-A تابیده می‌شود. این روش از پیشرفت بیماری و نیاز به پیوند قرنیه جلوگیری می‌کند.
• پیوند قرنیه: در موارد پیشرفته که قرنیه بسیار نازک یا بدشکل شده، تنها راه‌حل درمانی خواهد بود.

کلینیک نوربخش مجهزترین مرکز چشم پزشکی در اسلامشهر تهران

روش‌های تشخیص دقیق قوز قرنیه

1. تست حدت بینایی: سنجش وضوح دید. اگر بینایی با عینک یا لنز اصلاح نشود، بررسی‌های تخصصی‌تر لازم است.
2. کراتومتری: اندازه‌گیری انحنای سطح قرنیه برای تشخیص نامتقارن بودن آن.
3. توپوگرافی قرنیه: تهیه نقشه‌ای دقیق از سطح قرنیه برای تشخیص تغییرات انحنا و تقارن (مؤثر حتی در مراحل اولیه).
4. پاخیمتری قرنیه: بررسی ضخامت قرنیه به‌صورت تماسی یا غیرتماسی.
5. آبریشن موینگ: بررسی انحرافات نوری (مثل کما و هاله) و انتخاب روش درمان مناسب.
6. سلیتواسکوپی (لامپ شکاف): بررسی بالینی نازکی بیش‌ازحد قرنیه، خطوط فولد، و حلقه قهوه‌ای‌رنگ اطراف قرنیه.

چه زمانی باید برای عمل جراحی قوز قرنیه اقدام کرد؟

تصمیم برای جراحی بر اساس شدت نازکی قرنیه، کاهش بینایی، عدم پاسخ به درمان‌های غیرجراحی و عدم تحمل لنزهای خاص مانند لنز اسکلرال گرفته می‌شود. در صورتی که فرد دچار زخم، اسکار، برآمدگی شدید یا تغییر شکل جدی قرنیه باشد، جراحی توصیه می‌شود.

آیا قوز قرنیه با لیزر درمان می‌شود؟

قوز قرنیه به‌طور مستقیم با لیزر درمان نمی‌شود. هرچند در روش‌هایی مانند کراس‌لینکینگ از نور فرابنفش استفاده می‌شود، اما لیزرهای اصلاح دید مانند LASIK یا PRK برای بیماران مبتلا به قوز قرنیه مناسب نیستند، چرا که قرنیه آنها از قبل نازک و ضعیف است. استفاده از این لیزرها می‌تواند منجر به بدتر شدن بیماری یا نیاز به پیوند قرنیه شود. بنابراین، این روش‌ها برای بیماران مبتلا ممنوع هستند.(کاشت لنز icl)